Aan de slag met afasie; van theorie naar mensgerichte praktijk

Waarom dit boek?

De aanleiding voor het schrijven van dit boek ligt precies in die kloof. Een leermiddel dat ontwikkeld is dat studenten niet alleen uitlegt wat afasie is, maar hen ook uitdaagt om anders te kijken, te luisteren en te handelen. In gesprekken met collega’s en studenten hoorden we vaak dat bestaande lesboeken te beschrijvend zijn, en te gericht op de technische aspecten van logopedie bij afasie: ze bieden kennis en classificaties, maar geven weinig houvast voor het handelen in concrete situaties. Terwijl dat juist essentieel is voor toekomstige professionals in zorg en welzijn. Daarom kozen we bewust voor een praktijkgerichte en ervaringsgerichte aanpak. Het boek moest geen naslagwerk zijn dat je doorleest, maar een gids die je actief gebruikt tijdens onderwijs, stages en in het contact met mensen met afasie.

Wat maakt dit boek anders?

Wat het boek Aan de slag met afasie onderscheidt, is de combinatie van drie elementen: het perspectief van mensen met afasie zelf, concrete communicatiestrategieën en een levensloopbenadering.

Die levensloop vormt een belangrijk uitgangspunt in het boek. Afasie raakt immers niet alleen taal, maar het hele leven van iemand; relaties, werk, identiteit en toekomstperspectief. Door die bredere context centraal te stellen, worden ook onderwerpen zichtbaar die in traditionele lesboeken vaak onderbelicht blijven, zoals verlieservaringen, veranderde rollen binnen het gezin en zingeving.

Daarnaast bevat het boek tal van praktische handvatten die direct toepasbaar zijn. Studenten leren niet alleen wat ze kunnen doen, maar ook waarom en wanneer. Tegelijkertijd worden ze uitgedaagd om kritisch naar hun eigen communicatie te kijken en zich bewust te worden van hun rol in het gesprek.

De stem van mensen met afasie loopt daarbij als een rode draad door het boek. Hun ervaringen maken duidelijk dat communicatie misschien anders is, maar zeker niet onmogelijk en dat goede communicatie wederzijds is.

Hoe wordt het boek ervaren?

Wat we terugkrijgen van docenten, is dat het boek helpt om gesprekken in het onderwijs te verdiepen en te verbreden. Doordat de levensloop van mensen met afasie centraal staat, voelen docenten zich gesteund om ook complexere en soms ongemakkelijke thema’s bespreekbaar te maken. Denk aan verlies van werk, veranderingen in relaties of het omgaan met afhankelijkheid. Het boek geeft taal en structuur om deze onderwerpen niet te vermijden, maar juist zorgvuldig en open te verkennen met studenten.

Studenten ervaren het boek als concreet en herkenbaar. Ze geven aan dat ze beter begrijpen wat afasie betekent in het dagelijks leven en voelen zich beter voorbereid op echte gesprekken. Een student vertelde bijvoorbeeld hoe ze door de opdrachten anders ging luisteren: minder gericht op “het juiste antwoord” en meer op wat iemand probeert te zeggen, ook als dat niet in woorden lukt.

Uiteindelijk is dat precies waar we met dit boek aan willen bijdragen: dat toekomstige professionals niet alleen kennis hebben over afasie, maar vooral in staat zijn om contact te maken; met oog voor de mens achter de communicatieverandering. Want communicatie is misschien anders, maar altijd mogelijk.

Brug tussen theorie en leven: communicatie centraal bij afasie

In ons werk als docent en onderzoeker zagen we telkens opnieuw dat studenten weliswaar kennis opdeden over afasie, maar moeite hadden om die kennis te verbinden aan de impact aan het leven van mensen met een afasie en hun omgeving. Er zat een duidelijke kloof tussen theorie / praktijk en behoeftes van mensen met afasie; terwijl juist in dat samenspel het verschil wordt gemaakt. Communicatieve participatie verbeteren is een proces waarin interactie tussen taal, communicatie en de mens(en) centraal staan.

Tekst verzorgd door: Lizet van Ewijk, Associate Lector Communicatief Toegankelijke Zorg en Ondersteuning / programmaleider HU Gezond&Welzijn

Het boek is te bestellen via: https://www.boom.nl/hoger-onderwijs/100-19458_Aan-de-slag-met-afasie